با وزیدن بادهای خنک مهر ۱۴۰۴، بارانهای فصلی هنوز به وعده خود عمل نکردهاند. ایران در سال دهم بیآبی قرار دارد و مدیریت منابع آب دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای تمدنی است که ریشه در این خاک دارد.
به گزارش اقتصادرسا؛ علی بیات/پاییز امسال، رنگ دیگری دارد. خاکها تشنهتر از همیشه به نظر میرسند و سطح آب تالابها و دریاچههای داخلی به پایینترین حد تاریخی رسیده است. مهر ۱۴۰۴، ماهی است که در آن باید واقعیت تلخ «فراتر رفتن از ظرفیت برد اکولوژیک» را بپذیریم. دهه گذشته نشان داد که توسعههای ناپایدار کشاورزی و صنعتی، بدون توجه به محدودیتهای طبیعی، جیب ما را پر کرده اما کیسه آب کشور را خالی کرده است.
یکی از چالشهای اصلی در این ماه، تصمیمگیری درباره «انتقال آب بین حوضهای» است. پروژههای بزرگ انتقال آب همچنان مورد بحث هستند، اما منتقدان معتقدند که راه حل نهایی، مدیریت تقاضا و کاهش مصرف است، نه جابجایی فیزیکی آب. کشاورزی که ۷۰ درصد مصرف آب کشور را به خود اختصاص داده، باید الگوی کشت خود را تغییر دهد. کشت محصولات آببر مانند برنج و هندوانه در مناطق خشک، دیگر توجیه اقتصادی و زیستمحیطی ندارد. دولت باید با مشوقهای مالی و جریمههای سختگیرانه، کشاورزان را به سمت کشت گلخانهای و روشهای آبیاری نوین سوق دهد.
علاوه بر بخش کشاورزی، شهرنشینی بیرویه نیز فشار مضاعفی بر شبکههای آبرسانی شهری وارد کرده است. در مهر ۱۴۰۴، بسیاری از کلانشهرها با مشکل کمبود آب شرب در ساعات اوج مصرف مواجهاند. بازیافت پساب فاضلاب نباید فقط یک شعار باشد؛ بلکه باید به عنوان منبعی مستقل برای مصارف صنعتی و فضای سبز در نظر گرفته شود. فناوریهای تصفیه پیشرفته اکنون ارزانتر و در دسترستر از گذشته هستند و استفاده از آنها میتواند بار سنگینی از دوش شبکههای اصلی بردارد.
بحران آب، تنها یک مشکل محیطزیستی نیست، بلکه یک تهدید امنیتی و اجتماعی است. مهاجرتهای اقلیمی از روستاهای خشکشده به حاشیه شهرها، معضلات جدیدی را ایجاد کرده است. اگر امروز اقدام جدی نکنیم، فردا با قحطی غذایی و ناامنی اجتماعی روبرو خواهیم شد. مسئولان باید با شجاعت، سیاستهای انقباضی کوتاهمدت را برای منافع بلندمدت ملی بپذیرند. بیایید فراموش نکنیم که آب، میراث گذشتگان نیست، امانتی از آیندگان است. حفظ آن، وظیفه اخلاقی و شرعی همه ماست.
