مدیر کل امور اقتصادی و دارایی در استان آذربایجان شرقی با بیان اینکه بر اساس آخرین ارقام وزارت کشور سال گذشته در بخش سرمایه گذاری داخلی ۱۳۷ همت سرمایه گذاری داشتیم گفت: در طی دولت چهاردهم ۵۷۶ میلیون دلار حدود ۱۳۲ همت سرمایه گذاری خارجی مصوب داشتیم که در شرایط جنگی هم ادامه داشته است.

به گزارش اقتصادرسا؛ آقایان حیدر فتح‌زاده، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان شرقی، تقی زهی، مدیر کل امور اقتصادی و دارایی این استان و حسن عدالتی، کارشناس اقتصادی با حضور در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری به پرسش‌ها درباره پیشگامی استان در سرمایه‌گذاری‌ تا پیشرانی توسعه ملی، پاسخ گفتند.

متن کامل گفت‌وگو به این شرح است:

مقدمه: امشب در قالب دهمین رویداد ملی ایران جان از آذربایجان شرقی ایران و شهر زیبای تبریز، مرکز صدا و سیما در خدمت شما هستیم و درباره یکی از حیاتی‌ترین رگ‌های حیات اقتصادی استان آذربایجان شرقی که سرمایه‌گذاری است، می‌خواهیم صحبت کنیم. اگر بخواهیم تعریفی از شمای کلی موضوع سرمایه‌گذاری و مسائل و حوزه‌های مختلف این موضوع داشته باشیم، باید بگوییم که آذربایجان شرقی با داشتن معادن غنی، موقعیت کم‌نظیر ترانزیتی، مرز‌های خشکی و از همه مهم‌تر؛ پیشرانی بخش خصوصی کشور، چراغ توسعه را در کشور روشن نگه داشته و امروز در شرایطی که جذب سرمایه، موتور اصلی توسعه است، آذربایجان شرقی با یک چهره دوگانه‌ای رو‌برو است.

از یک سمت آذربایجان سرشار از ظرفیت‌های معدنی، ترانزیتی و نیروی انسانی ماهر است و از سوی دیگر در پیچ و خم‌های بروکراتیک، ناپایداری‌هایی که در حوزه زیرساخت وجود دارد و کمبود مشوق‌های مالی، دست و پنجه نرم می‌کند، سرمایه‌گذار هم طبیعتاً به دنبال امنیت است، بحث سرعت و شفافیت برای سرمایه‌گذار بسیار حائز اهمیت است، وقتی از جذب سرمایه صحبت می‌کنیم، از یک خون تازه‌ای صحبت می‌کنیم که در رگ‌های این دیار باید جاری شود، اما واقعیت ماجرا این است که اقتصاد امروز که سرمایه در آن بسیار حائز اهمیت است، تبدیل شده به یک پرنده ترسویی که هر جا اگر احساس خطر کند، از آن‌جا فراری خواهد بود و این ترس‌ها می‌تواند در قالب بروکراسی، خودنمایی کند یا بحث‌های مختلفی که در خلال مباحث به آن خواهیم پرداخت.

زیرساخت انرژی ناپایدار و قوانینی که مدام تغییر می‌کنند، از عواملی است که می‌تواند برای سرمایه‌گذار حائز اهمیت باشد و مخاطرات سرمایه‌گذاری را برای او افزایش دهد، امشب تلاش می‌کنیم راجع به سهم آذربایجان شرقی از سرمایه‌گذاری‌های کلان داخلی و خارجی و موانع کسب و کار و فرایند‌های طولانی صدور مجوز‌های کسب و کار چقدر اثرگذار است که این سرمایه‌گذاری بومی را گهگاه ممکن است خسته و خدشه وارد کند به بحث سرمایه‌گذاری در استانی که دارای ظرفیت‌های بسیار متعدد برای جذب سرمایه است.

سؤال: آقای فتح‌زاده از بحث سرمایه‌گذاری و نکته اخیری که در گزارش اشاره شد، آغاز کنیم؛ اگر آماری بفرمایید که در یک دهه گذشته میزان جذب سرمایه یا سرمایه‌گذاری؛ چه بخش دولتی، چه خصوصی در استان چقدر بوده؛ به ویژه شش ماه اول امسال، فکر می‌کنم می‌توانیم به پاسخ این سؤال برسیم که آیا فرش قرمز را پهن کردید یا نه؟

فتح‌زاده: اگر یک کالبدشکافی دقیق از وضعیت اقتصاد استان داشته باشیم و سهم و جایگاه استان را در پهنه جغرافیایی ۴۵ هزار و ۴۹۰ کیلومتر کشور که حدود دو و هشت درصد از سهم مساحتی کشور را به خود اختصاص می‌دهد، سهم ارزش افزوده ما در سال ۱۴۰۴ و به خصوص داده‌هایی که ما برای نیمه اول سال ۱۴۰۵ حساب کردیم، حدود سه و نیم درصد است، از این سه و نیم درصد سهم استان از کشور از بابت سهم ارزش افزوده، حدود هشت درصد مربوط به بخش کشاورزی ماست و ۳۹ درصد مربوط به بخش صنعت و مابقی مربوط به بخش خدمات است، اما آن‌چه در این بخش در داخل داده‌ها اتفاق می‌افتد، به خصوص از سال ۴۰۲ تا ۴۰۴ بیانگر این است که بخش صنعت استان با یک رویکرد متفاوتی حرکت می‌کند، این رویکرد متفاوت این است که مثلاً در بخش معدن ما سومین استان هستیم که سرمایه‌گذاری در بخش معدن انجام گرفته شده و ۶۴۱ واحد معدنی داریم؛ در بین این واحد‌های معدنی، بیشترین سرمایه‌گذاری ما در بخش مس است که دارد اتفاق می‌افتد. در بخش صنعت هم؛ بیشترین سرمایه‌گذاری‌ها، رویکرد است به تغییر فناوری، جایگزینی فناوری‌های جدید.

سؤال: عدد و رقمی می‌توانید بفرمایید؟

فتح‌زاده: در همین روال خواهم گفت، این که ۳۹ درصد را عرض می‌کنم؛ در داخل استان، همان اندازه هم ۴۶ درصد از بخش اشتغال ما هم در بخش صنعت است، بعد بخش خدمات هم در جای خود هست که بخش خدمات در یکی دو سال اخیر پایین‌تر می‌آید و از این طرف این بحث‌هایی که در استان اتفاق افتاده به‌خصوص تسهیل‌گری‌هایی که در استان اتفاق می‌افتد، این بخش ستاد رفع موانع تولید، تسهیل‌گری‌ها و تسهیلاتی که آقای زهی توضیح خواهند داد، ما در استان آذربایجان شرقی وقتی اقتصاد را تفکیک می‌کنیم به لحاظ اقتصاد؛ آیا دولتی، عمومی یا خصوصی است؟ یا مثلاً فرض کنید در بخش کشاورزی ما بیشترین حرکت‌مان در طی دو تا سه سال آتی و سرشماری ۴۰۳ که انجام دادیم در ارتباط با سرشماری عمومی کشاورزی، کشت‌های گلخانه‌ای ما به سرعت جلوتر می‌رود؛ یعنی آن بحثی که باید از کشاورزی و صنعت سنتی عبور می‌کردیم.

سؤال: یعنی منظور شما این است که ما الان در حوزه جذب سرمایه و سرمایه‌گذاری، فارغ از دولتی، خصوصی یا هر چه، وضع استان، وضع خوبی است؟

فتح‌زاده: این ادعا را بر اساس داده‌های حساب منطقه‌ای عرض می‌کنم، نمی‌گویم این وضعیت خوب خوب و عالی است، اما بد نیست؛ یعنی آن چه در پخش اتفاق افتاد، مثلاً فرض کنید ۳۹ درصد ما در بخش صنعت، ارزش افزوده ما مربوط به صنایع غذایی است، یعنی استان آذربایجان شرقی یکی از قطب‌هایی است که دارد اتفاق می‌افتد، مثلاً فرض کنید که الان در داده‌هایی که عرض می‌کنم؛ چهار هزار و ۲۰۰ واحد صنعتی در ۶۲ شهرک صنعتی فعال داریم، سه‌هزار تا در آستانه گرفتن مجوز بهره‌برداری و بر اساس سرشماری عمومی که انجام دادیم در ارتباط با کارگاه‌های صنعتی، نزدیک به ۹ هزار واحد صنعتی داریم و در طول سال از همه این‌هایی که انجام گرفت، ما هر سال آمارگیری می‌کنیم.

سؤال: الان از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا الان چه میزان جذب سرمایه اتفاق افتاده؟ چند واحد تولیدی فعال شدند؛ یعنی آغاز فعالیتشان بوده است؟

فتح‌زاده: این را نباید به این صورت بگوییم، چون که ارقام یا باید قیمت را به روز برسانید، چون که مثلاً یک سری سرمایه‌گذاری ثابت است، یک سری سرمایه‌گذاری متغیر است، سرمایه‌گذاری‌های مربوط به مواد اولیه، سرمایه گذاری‌های مربوط به تولید، تغییر قیمت و تغییر ارز؛ همه این مسائل است، اما در کل وقتی این را در داخل بطن اقتصاد استان محاسبه می‌کنیم، داده‌های ما این را نشان می‌دهد که در بخش صنعت؛ بیشترین سرمایه‌گذاری ما روی جایگزینی قطعات یا تجهیزات فرسوده است، حرکت به سمت نوآوری در صنعت است، سوم؛ بخش معدن ما خوب جلوتر می‌رود و سرمایه گذاری‌های خوبی انجام می‌گیرد، جایگاه استان جایگاه سوم است که اتفاق می‌افتد و در نهایت، بخش کشاورزی که عبور دارد می‌کند از سنتی بودن به بخش کشت‌های دیگر.

سوال: آقای زهی خیلی شفاف نگفتند، اما از روی صدور مجوز‌ها شاید چقدر پنجره باز شده و اساسا کار می‌کند و تسهیل کرده واقعا یا فقط ثبت نام‌ها و دریافت مجوز از مراجعه حضوری تبدیل کرده به یک فرآیند الکترونیکی که شاید کند هم باشد؟

زهی: اولا سوال قبلی پاسخ دهم، ما در بخش سرمایه گذاری داخلی ۱۳۷ همت براساس آخرین ارقام وزارت کشور سرمایه گذاری داشتیم.

سوال: از کی؟

زهی: برای پارسال است.

سوال: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا الان؟

زهی: ۸۸ همت آن عمرانی بود و ۴۹ همت اقتصادی بود. ۱۳ هزار و ۵۰۰ تا اشتغال زایی داشت، بعد در بحث سرمایه گذاری خارجی ما در طی دولت چهاردهم ۵۷۶ میلیون دلار سرمایه گذاری خارجی مصوب داشتیم. حول و حوش ۱۳۲ همت می‌شود.

سوال: چقدر اجرایی شده است؟

زهی: از این حول و حوش ۱۰۲ میلیون دلار مصوب شد و امسال از ابتدای سال یعنی از فروردین ماه تا برج ۵، علی رغم شرایط جنگی داشتیم، شرایط جنگی بحث امنیت سیاسی در نظر بگیریم، در امنیت سرمایه گذاری هرچند شرایط جنگی بود و تاثیر منفی مستقیمی دارد بر روی سرمایه گذاری خارجی عملا نه، صفر صفر نشدیم و انتظار خودمان این بود که صفر شود وطبیعی هم بود ولی ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه گذاری مصوب داشتیم که از این میزان ۳۹ میلیون دلار آن محقق شد و جذب شد و جالب این است که این نشان دهنده این است که آذربایجان شرقی جذابیت برای سرمایه‌گذاری خارجی دارد، چرا، چون وقتی در شرایط اضطرار و در شرایط جنگی می‌توانست سرمایه گذاری خارجی جذب کند، در شرایط عادی این میزان جذب سرمایه گذاری بیشتر خواهد بود.

همین ماه یک پروژه‌ای افتتاح شد با یک سرمایه گذار خارجی جالب بود همان لحظه که پروژه افتتاح شد، پروژه دیگری را کلنگ زنی کردیم، این روند است که روند ورود سرمایه گذاری خارجی و جذب سرمایه گذاری خارجی است و یک سری مشکلات که بعدا ورود خواهیم کرد، این ۵۷۶ میلیون دلار، ۱۰۲ میلیون دلار جذب شد که یک سری مشکلات است که برمی گردد به تحریم‌ها و سوال دیگر در خصوص درگاه ملی، آین درگاه ملی به گونه‌ای است که ما مدام در حال رصد هستیم، گزارش‌هایی که به ما می‌آید مدام دانه دانه تشکل‌ها و انجمن‌ها و انجیو‌هایی که دخیل هستند در ارائه مجوز‌ها رصد می‌شوند و گزارش به ما می‌دهند.

چند تا مجوز بوده، چند تا مجوز منجر به صدور شده، چند تا مانده و چرا مانده، همه گزارش می‌شوند به ما، ما هم به صورت ماهانه و به صورت ادواری این‌ها از دستگاه‌های ذی ربط توزیع می‌کنیم به آن‌ها و علت تحقق نیافتن یا تاخیر در صدور مجوز‌ها را خواهان هستیم و این‌ها را پیگیر می‌شویم.

سوال: آمار دارید؟

زهی: آمار دقیق ندارم.

فتح‌زاده: این که آقای زهی گفتند باید آن قسمت واحد‌های صنعتی ما می‌گفتیم چقدر از واحد‌های صنعتی ما بالای ۱۰۰ نفر کارکنان و بیشتر است، بالای ۵۰ تا ۱۰۰ نفر و واحد‌های خرد ما چقدرست، وقتی بخش سرمایه گذاری و بخش ارتباط سرمایه با دارایی‌های واحد‌های صنعتی را صحبت می‌کنیم، یک جایی است که ما از داده‌هایی که روی صنعت، روی معدن، روی بخش‌های مختلف مولد استان سرمایه گذاری انجام می‌شود، این باید دقیق در دست ما باشد، بعضی از واحدها است که در روال طبیعی خودش سرمایه گذاری انجام می‌دهد، سرمایه گذاری روی قسمت‌های مستهلک است و استهلاک است و تا آخر، اما آن داده‌های کلان است که به داده‌ها و به سوال شما پاسخ می‌دهد که سمت و سو و جهت گیری در بین سه بخش خدمات، کشاورزی و صنعت کدام را پیش می‌رود.

در استان ما این اواخر از سال ۴۰۳ به ۴۰۴ مبنای سی پی آی یا شاخص قیمت صنعت که ما آمارگیری می‌کنیم یا شاخص‌هایی که مربوط به مسکن است و مربوط به طرح آمارگیری است، کارگاه‌های صنعتی، کارگاه‌های معدنی، بخش‌های مختلف که مرکز آمار ایران در استان انجام می‌دهد ما باید به آن خروجی‌ها نگاه کنیم که آن خروجی به ما چی می‌دهد، آن خروجی به ما این را می‌گوید که در استان آذربایجان شرقی صنعت علی رغم مسائلی که اتفاق افتاده، مثلا کرونا در سال‌های گذشته اتفاق افتاده، جنگ تحمیلی اتفاق افتاده و الان زنجیره ارزش و زنجیره تامین، زنجیره خلق مزیت پایدار و مسائل مختلف این صنعت پایداری خود را حفظ کرده است.

سوال: شما فرش قرمز را برای سرمایه گذار پهن کردید در استان یا نه؟

فتح زاده: این حتما است چرا، به این خاطر استان الان در بحث‌های سرمایه گذاری مهم این است که یک استان چقدر توانسته ظرفیت‌های بالقوه اش را تبدیل کند به ظرفیت‌های بالفعل، مثلا در استان آذربایجان شرقی ما ۶۴۱ واحد معدنی داریم چقدر از این‌ها توانستیم به ارزش افزوده دیگری کنیم و چقدر خام فروشی می‌کنیم و چقدر صنایع آناتونیستی در استان تبدیل به مزیت پایدار کنیم، چقدر از مرز‌های مان استفاده کردیم و چقدر شرایط دیگری که در استان، چون استان آذربایجان شرقی نواحی مختلف، آب و هوایی مختلف و مزیت‌های مختلف دارد که باید پاسخگو باشد.

سوال: آقای عدالتی برآورد من از صحبت دو بزرگوار این است که وضعمان بد نیست در استان آذربایجان شرقی فرش قرمز هم اتفاقا پهن کردیم، برآورد شما هم همین است؟

عدالتی: ما یک دانه ظرفیت سرمایه گذاری داریم، یک پروژه سرمایه پذیر داریم، یک پروژه تامین مالی داریم، این که بگوییم همه چیز گل و بلبل است، کف میدانی هم است، ما این خط ایده، طرح، پروژه، مجوز، حل مشکلات زمین و و و تا می‌رسد تامین مالی این خط را ما داریم، برای سرمایه گذاری باید طی شود تا به تولید برسد.

آقای فتح زاده فرمودند که ما برای نوسازی و بازسازی خطوط تولید و این معنی دارد، یعنی ما آیا در ورود در حوزه سرمایه گذاری سرمایه ثابت داشتیم یا نه، وقتی می‌گوییم کارخانه‌ای فعال بود، تجهیزات و ماشین آلاتش نوسازی شده، این متفاوت است با اخذ مجوز برای ساخت کارخانجات جدید، این یک مسئله، پس فرق قائل شویم بین پروژه‌ای دارد اجرا می‌شود خطوط تولیدش را دارد نوسازی می‌کند، این نوسازی در ماشین سازی اتفاق نمی‌افتد، در پیستون سازی اتفاق نمی‌افتد، این یک موضوع و موضوع دیگر ساختار ژئوپلیتیک استان آذربایجان شرقی اگر بتواند به ساختار اقتصاد پویا و ژئواقتصادی تبدیل شود این می‌تواند یک قدرت مضاعف بیاورد، مثلا گفتند حوزه مس، مس فوق العاده است، اما خام‌فروشی است، صنایع پایین دستی آن کجاست.

زهی: اقدام می‌شود، داریم جلو می‌بریم.

عدالتی: اقدام شده، ما درباره کار‌هایی که انجام شده مباحثه می‌کنیم، بخشی از ساختار لجستیک ما صرف انتقال مواد خام برای یک جای دیگر برای تبدیل کالای با ارزش افزوده است، یک سرمایه گذار می‌گوید من نوعی می‌خواهم سرمایه گذاری کنیم، ۱۰۰- ۲۰۰-۵۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری کنم، می‌گویم استان آذربایجان شرقی می‌خواهم انتخاب کنم، به عنوان یک تبریزی این را می‌پرسم کدام طرح آماده سرمایه گذاری است، حرف این است که برو ثبت نام کن، مجوز بگیر، زمین بگیر، فرش قرمز آن موقعی مفهوم پیدا می‌کند که من ظرفیت آماده مجوزداری در دستم باشد، سرمایه‌گذاری که می‌آید پیش من، بگوید من ده تا پروژه آماده دارم، مجوزهای آن صادر شده است.

سوال: اسمت را فقط باید بنویسی؟

عدالتی: اسمت را بنویس و پولت را بیار، یک فرصت‌های جنبی این جاست، آیا برای ترک‌ها، ذی قیمت است در ایران سرمایه گذاری کنند، بله، درمناطق آزاد و مناطق ویژه ایران به خاطر معافیت‌های مالیاتی و منابع انسانی ارزان‌تر و انرژی ارزان‌تر مزیت دارد و چرا نمی‌آیند، این گپ است، من تا بخواهم زمین را بگیرم اشکم درآمده وساختار اداری این‌ها مجوز را بگیرم، یک شلم شوربایی برای خودش است، برق می‌آید طرف می‌گوید غیر می‌آید قیف نمی‌آید، دقیقا این جورست، یک پروسه زمان‌بری است از طرف دیگر اسناد بالادستی دست و بال هم سازمان برنامه و بودجه و هم اقتصاد و دارایی را بستند، حوزه آبریز دریاچه ارومیه است، آب بر است، خوب اگر این صنعت آب بر است در یک پروسه طولانی ما بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد و شمش‌های فولادی در بخش خصوصی در ایران هستیم، بخش دولتی و خصولتی جای خودش، یعنی بزرگ‌ترین بنگاه‌های تولیدکننده صنایع فولادی در بخش خصوصی در این استان قرار دارد.

تأمین آب این کجاست؟ آیا باید اینها را قفل و جمع کنیم ببریم؟ می‌آییم حوزه صنایع پتروشیمی، می‌گوییم صنعت پتروشیمی آب‌بر است، صنایع پتروشیمی غیر آب‌بر یا کم آب‌بر؛ اینها در کجای کار قرار دارند؟ ما یک سند بالادستی داریم، گفته صنایع آب‌بر نیایند، واحدش را چه کسی مشخص می‌کند؟ باید یک سنجه‌ای داشته باشد که در آن‌جا این اتفاق بیفتد؛ یعنی آن مطلوبیت‌های سرمایه‌گذاری که آذربایجان شرقی دارد، به خاطر این نیروی فراوان خبره‌ای است که در حوزه صنعت دارد.

ساختار صنعتی آذربایجان شرقی را نگاه کنید؛ ۹۵ درصد ساختار صنعتی آذربایجان شرقی؛ به عنوان یکی از قطب‌های کلیدی؛ بخش خصوصی است، نه دولتی. حالا این پیگیری‌کننده جذب سرمایه‌گذاری کجاست؟ مرکز خدمات سرمایه‌گذاری اقتصاد و دارایی، گپ آن کجاست؟ ارگان‌ها و مجموعه‌های موازی که باید در صدور مجوز کمک کنند. آقای زهی؛ مدیرکل اقتصاد و دارایی می‌گوید من به عنوان مدیرکل و نماینده وزیر در حوزه اقتصادی، مالیاتی، بانکی، بیمه‌ای و گمرکی دارم فعالیت می‌کنم، می‌گوید این چرخه را من برای تو می‌بندم، صنایع و جهاد کشاورزی را چه کار کنم؟

این یک طرف ماجرا، طرف دوم می‌آییم می‌گوییم؛ ما شهرک‌های صنعتی بسیار خوبی داریم؛ بله دقیقاً همین طور است، در پست‌های برق آن‌جا؛ ضعف در تأمین برق شهرک‌های صنعتی برای ایجاد زنجیره کاملی از تولید؛ آن‌جا چه گرهی داریم؟ می‌آییم می‌رویم صنایع مس و صنایع مرتبط، باز همان‌جا این گپ را داریم، یعنی ما بسته آماده‌ای که به قول شما فقط اسمش را روی آن بنویسد و عرضه شود و سرمایه‌گذار ورود پیدا کند، نداریم.

زهی: در خصوص مباحث آقای عدالتی، در خصوص مس الان شهرک تخصصی مس مصوب شده، زمینش مشخص، مدیر دولتی آن انتخاب شده و اقدامات بعدی آن انجام می‌شود، در خصوص بسته‌های بی‌نام؛ انجام شده، ما ۱۱۰ بسته سرمایه‌گذاری بی‌نام در شورای برنامه‌ریزی مصوب شد، دیگر سرمایه‌گذار دغدغه اخذ مجوز و بروکراسی‌های زائد اداری را نخواهد داشت.

سؤال: یعنی واگذار شده است؟

زهی: فعلاً نه، مطالعات آن انجام شده، آماده است و برای آن هم متقاضی هست، یعنی در شرف انجام آن هستیم.

سؤال: چند وقت است درگیر این هستید؟

زهی: تقریباً شش ماهی بود درگیر بودیم، اما الان حدود یک ماه است تمام کردیم، واگذاری آن را هنوز آغاز نکرده‌ایم.

سؤال: مشکلی بوده است؟

زهی: نه، کارهای آن را انجام می‌دهیم.

سؤال: چرا این قدر طولانی؟ یکی از بحث ها، همین نظام بروکراتیک (کاغذبازی) در ماجرا است؟

زهی: بحث طولانی نیست، بحث این است که ما الان از اواخر سال ۱۴۰۴ دچار شرایط اضطرار شدیم؛ چیز روشن و مبرهنی است که به آن واقف هستند، روی این حساب، بعضی ملاحظات را باید داشته باشیم، بر فرض ورود ماشین‌آلات، تجهیزات و تأمین مواد اولیه است؛ روی این‌ها دست نگه داشتیم تا کمی وضعیت مناسب‌تر شود. در خصوص مرکز خدمات سرمایه‌گذاری که می‌فرمایند؛ این مرکز در آذربایجان شرقی به عنوان اولین مرکز خدمات سرمایه‌گذاری کشور بود، از زمانی که تأسیس شده، درست می‌فرمایند؛ بر واحد‌های تابعه وزارت اقتصاد در استان؛ بانک‌ها، بیمه، بورس، مالیات، اموال تملیکی، خزانه و سرمایه‌گذاری احاطه کاملی داریم.

دستگاه‌های بخشی مثل صمت و کشاورزی مثل شهرک‌های صنعتی که یا دستگاه‌های وابسته به وزارت نیرو که خدمات ارائه می‌کنند، در این بحث ذی‌مدخل و ذی‌نفوذ هستند، به خاطر همین جلساتی که الان در مرکز خدمات سرمایه‌گذاری برگزار می‌کنیم، متفاوت‌تر از جلسات روال دوران قبل بود. از زمانی که من آمدم، تقریباً یک سال است که اقدام کردیم سرمایه‌گذار زمانی که مراجعه می‌کند، تمام دستگاه‌هایی که خدمات رسان هستند، در یک جلسه‌ای حضور پیدا می‌کنند، سرمایه‌گذار طرح خود را ارائه می‌دهد، بعد می‌گوییم چقدر زمین لازم داری؟ فوری اعلام می‌کند.

سؤال: چند تا را با این شرایط واگذار کردید؟

زهی: الان حداقل سه تا.

سؤال: در یک سال؟

زهی: یک سال نیست، از ابتدای سال؛ حداقل سه تا که حتی اگر یکی از عزیزان نتوانست مجوزش را بدهد یا منوط کرد به اخذ مجوز از ستاد مرکزی آنها، ما می‌گوییم سرمایه‌گذاران فعلاً دنبال دیگر مجوز‌ها نروند تا آن حل و تکلیفش روشن شود، بعد اگر تکلیفش مشخص و شدنی شد، سایر مجوز‌ها داده می‌شود.

سؤال: الان فرایند اخذ یک مجوز در استان شما چند روز است؟

زهی: بستگی دارد؛ اگر بر فرض مثال مشکلی در خصوص برق و گاز نداشته باشد؛ یعنی صنعت آن مشکل‌دار نباشد، یک ماه تا یک ماه و نیم می‌تواند بگیرد.

سؤال: به نظرم الان در حوزه‌های مختلف نرویم؛ در صحبت‌هایی که می‌شود به نظر می‌رسد در آستانه یک جهشی می‌توانیم قرار بگیریم، یک هُل می‌خواهد که بتواند ما را بیاندازد، آن سمت ماجرا که این جهش اتفاق بیفتد، این طوری نمی‌دانم کجا گیر کرده است؟

فتح‌زاده: نه، گیر نکردیم، ما باید به موضوع به صورت روند تکاملی نگاه کنیم، یک زمانی در همین استان آذربایجان شرقی، بحث قطب بودن تولید فولادی مطرح نبود، الان در این استان ۲۵ درصد صادرات فلزات مربوط به میلگرد کشور، از این استان انجام می‌گیرد، بعد مطرح شد مثلاً در یکی از شهرستان‌های جنوب استان، نباید می‌رفتیم در آن قسمت فولاد را توسعه می‌دادیم، امروز فولاد را توسعه دادیم، اما یادمان باید باشد که آن دو تا سه فولاد و چهارمی از پساب فاضلاب استفاده می‌کند، ما یک روز به خاطر دریاچه ارومیه، آب‌هایی که آن‌جا بود، باید به موضوع از زوایای مختلف با نگاه متفاوت نگاه کنیم.

به عنوان مثال، فرض کنید در همین استان آذربایجان شرقی محال بود که در سال ۶۰ تا ۹۰ شما بیایید از بزرگترین قطب کشت گلخانه‌ای کشور نام ببرید، الان جلفا تبدیل شده به کشت گلخانه‌ای یا مثلاً در جنوب استان؛ شهرستان عجب‌شیر هم دارد این مسیر را طی می‌کند.

سؤال: فارغ از مصداق‌ها، الان در آن کارگروه رفع موانع تولید، به نظر شما چه میزان موانع رفع شده است؟

فتح‌زاده: یکی از مزیت‌های همین استان در دو سال اخیر به‌خصوص، برگزاری مرتب و منظم نشست‌های ستاد رفع موانع تولید است و به طور متوسط، هم من حضور دارم، هم آقای زهی، کمترین داده‌ها هم در دست ما و هم در دست آنان است، کمتر از ۲۳ تا ۲۴ پرونده نبوده که در خود شهرستان و به صورت بازدید‌های میدانی که انجام گرفته شده، با حضور مقام عالی استان برگزار نشده باشد. در کنار آن؛ گفتگوی دولت و بخش خصوصی است. ۹۷ درصد اینها تحقق پیدا کرده یا کارخانه با ظرفیت بالاتر کار کرده، یا تسهیلات بوده، یا مجوز.

سؤال: ۹۷ درصد موانع تولید در استان رفع شده است؟

فتح‌زاده: مصوبه‌های نشست را عرض می‌کنم که تحقق پیدا کرده؛ بیش از ۹۷ درصد است.

سؤال: می‌توانیم بگوییم ۹۷ درصد موانع رفع شده است؟

فتح‌زاده: رفع شده؛ در همان نشست‌ها، سه درصد هم به عنوان مثال فرض بفرمایید، آن‌هایی که فرایند مدار بوده، آن‌هایی که نیاز بوده در زمان حل شود، به عنوان مثال، فرض کنید بحث مشکلات صادرات و مربوط به بدهی‌های مالیاتی داشته است.

سؤال: آقای عدالتی قبول دارید؛ سه درصد مانع وجود دارد؟

عدالتی: اگر ۹۷ درصد مسائل حل می‌شود، پس روز به روز باید تعداد پرونده‌ها کاهش پیدا کند، کاهش پیدا کرده است؟

فتح‌زاده: اگر افزایش هم پیدا نکرده است، دال بر این نیست.

عدالتی: نه، کاهش پیدا کرده است، افزایش را کاری ندارم.

فتح‌زاده: چه افزایش، چه کاهش، وقتی شما در نشست، پرونده می‌آورید و می‌گویید که این ۲۰ تا ۲۳ پرونده، مشکلات آن یکی محیط زیست است، یکی پرداخت نکردن مالیات بوده، یکی وام‌های بانکی بوده است، شما باید این مسیر هم نگاه کنید که ما در سال ۱۴۰۴ و ادامه آن در سال ۱۴۰۵ چه مشکلاتی در واحد‌های صنعتی داشتیم که این قدر افزایش یا کاهش پیدا کرده است.

سؤال: ۹۷ درصد یعنی دیگر مشکلی نیست؟

فتح‌زاده: از آن مصوباتی که آوردند در نشست مطرح کردند، دست ما دادند. آقای زهی بفرمایید.

زهی: یک شفاف‌سازی کنم، ما در دولت چهاردهم ۲۹۵ جلسه کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید داشتیم، ۱۴۸۴ مورد؛ آنهایی که مشکلات آن احصاء شده، نه کل مشکلات استان، مطرح شده، در پنج ماهه امسال استانداری‌ها برنامه‌ای تحت عنوان برنامه سه‌شنبه‌های اقتصادی دارند، هر سه‌شنبه مدیران ذیربط با خود مقام عالی استان مراجعه می‌کنند به یکی از شهرستان‌ها، از نزدیک بازدید میدانی می‌کنند و مشکلات آن فعالان اقتصادی را فوری آنجا کارهای آن را انجام می‌دهند، به اضافه این که کسانی هستند که قبلاً به دبیرخانه مراجعه می‌کنند، می‌گویند ما مشکل داریم، مشکل‌شان را اعلام می‌کنند، در جلسه کارشناسی که قبل از جلسه اصلی برگزار می‌شود، چکش‌کاری می‌شود و در نهایت، مشکلات بانکی، بیمه‌ای، گمرکی و زیست‌محیطی.

سؤال: آقای فتح‌زاده فرمودند ۹۷ درصد پرونده‌هایی که می‌آید، حل شده است؟

زهی: ۹۷ درصد مصوبه‌ها.

سؤال: الان شما می‌توانید بگویید چند درصد موانع، فارغ از پرونده‌ها در استان حل شده است؟

زهی: به‌طور دقیق، ۹۷ درصد مصوبه‌هایی که تصویب شد در آن نشست‌ها، حل شده، اما اینکه چقدر مشکل است، آمار دقیقی نمی‌تواند در دست باشد، چون باید شخص مراجعه کند و بگوید من این مشکل را دارم.

سؤال: تا شخص مراجعه نکند، شما مگر اشراف ندارید؟

زهی: بله، ما در خود شهرک‌های سرمایه‌گذاری خارجی، هر هفته مراجعه داریم، تا حالا ۲۰ بازدید میدانی داشتیم.

سؤال: پس الان باید برآوردی داشته باشید؟

زهی: بله، ۱۴۰ از موانع سرمایه‌گذاران خارجی را چه در سطح ملی، چه استانی، پیگیری و رفع کردیم. آن موانعی که مراجعه می‌کنیم و به ما می‌گویند، در عین حال در همه شهرستان‌ها که نمی‌توانم باشم، یا آقای فتح‌زاده و مسئولان دیگر در تمام شهرستان‌ها نمی‌توانند باشند، به‌طور طبیعی، وقتی مراجعه می‌کنیم و مشکلات را می‌بینیم، احصا می‌کنیم.

سؤال: الان برآوردی نمی‌توانیم داشته باشیم که در استان، چون این عدد، عدد مهمی است؛ چند درصد موانع در پس از برگزاری این کارگروه‌ها، بالای ۵۰ درصد حل شده، ۵۰ درصد مانده، بالاخره بر اساس این آمار و اعداد است که تصمیم‌گیری می‌شود؟

زهی: می‌خواهیم آمار درست بدهیم، چون مردم می‌خواهند استفاده کنند. ۹۷ درصد آن مصوبه‌هایی که در کارگروه تسهیل انجام شده، اجرایی شده است.

فتح‌زاده: وقتی ما اراده نداریم که مسئله‌ای را حل کنیم، یک جایی است که شما از دورترین نقطه استان؛ بخشداری، فرمانداری تا برسد به ستاد رفع موانع تولید، وقتی مقام عالی استان می‌آید در جلسه می‌نشیند، قبل از جلسه از چندین واحد‌های مشکل‌دار هم بازدید می‌کند و دستوری که آن‌جا صادر می‌شود به این صورت نیست که را جلسه را برگزار کنیم، نشستیم، برخاستیم و رفتیم؛ مسأله حل نشد، وقتی که من داده‌ها را نگاه می‌کنم و پیگیری که انجام می‌گیرد، چه از طریق معاونت اقتصادی استانداری، چه از طریق آقای زهی، مثلاً فرض کنید واحدی داشتیم.

به عنوان مثال، یکی از واحد‌های صنعتی؛ دنیا باتری که در استان باتری تولید می‌کند، چند بار خودم رفتم، چند بار محیط زیست رفته، چند بار مثلاً شکل‌های مختلف، دیدیم این مشکل زیست محیطی دارد، راهکارش چیست و ما مسئول هستیم تا جلسات بعدی و زمانی که تعیین شده، حل شود، اما یک جا‌هایی است مثلاً فرض کنید فلان واحد مثلاً مشکل مالیاتی دارد، بدون این که آمده باشد ستاد رفع موانع تولید، رفته امور مالیاتی، قسط‌بندی انجام داده، آن هم انجام گرفته شده؛ یعنی یک جا‌هایی است که ما باید بگوییم از ثبتی‌ها چقدر حل شده، از غیر ثبتی‌ها چقدر حل شده است.

عدالتی: یک موضوعی که هست، این است که وقتی در ستاد تسهیل استان، مصوبه‌ای می‌رود، قابل تعمیم به بقیه مشکلات هم هست، یعنی شما یک نسخه دستتان است، این نسخه در چند پرونده نتیجه داده، اتفاقی که در این موضوع می‌افتد، این است که ما می‌رویم دوباره چرخ را اختراع می‌کنیم؛ یعنی چه؟ طرفی که می‌آید مشکلی را دارد، قبلاً این مشکل در یک پرونده دیگر حل شده، می‌توانیم این را در ساختار بروکراتیک (کاغذبازی) خودمان هم حل کنیم.

سؤال: این به علت به روز نبودن قوانین است یا نبود وحدت رویه برای آرا یا تصمیم‌هایی است که گرفته می‌شود؟

زهی: یا تنوع مشکل‌ها.

سؤال: ایشان می‌گویند یک مشکل واحد.

فتح‌زاده: من این حرف را قبول ندارم، دادگاه نیست که وحدت رویه داده شود.

سؤال: نه، ایشان می‌گویند اگر یک کارخانه مشکلی داشته است، کارخانه مشابه هم که همان مشکل را دارد، پس آن هم باید حل شود؟

فتح‌زاده: طبقه‌بندی مسائل، کد ICE؛ هزار و ۵۰۰ نوع فعالیت است، باز داخل آن هم پنج‌هزار نوع فعالیت است، به عنوان مثال، فرض کنید همین درنا باتری، تلویزیون است و نباید اسم آن را می‌گفتم، ممکن است مشکل زیست‌محیطی داشته باشد، فولاد یک نوع مشکل زیست‌محیطی دیگری داشته باشد، مس یک نوع مشکل زیست‌محیطی، چون در فعالیت‌های زیست‌محیطی هم تنوع این مسائل است.

عدالتی: آقای فتح‌زاده، مگر ما چند رسته صنعتی در استان‌ خود داریم؟

فتح‌زاده: کاش به طبقه‌بندی مشاغل نگاه کنید و ببینید که چقدر است؟ فلزات خود حداقل بیش از ۱۰۰ تا دارد.

عدالتی: ۱۰۰ تا خوبه، یعنی هیچ پرونده مشترکی در داخل این ۱۰۰ تا نیست که دوبار تکرار شده باشد، وقتی موضوعی دوبار، سه بار، ده بار تکرار شده پس یک معضل است، این معضل، می‌خواهید شما بفرمایید، من گوش می‌کنم، اگر این معضل است چند بار تکرار شده، مفهوم دارد که یک گرهی دراین سیستم و چرخه داریم، این گره در بانک است، دراخذ مجوزست، در تامین مواد اولیه است، ساختار خود مجموعه مشکل دارد، در سرمایه گردش است، در تامین اجتماعی مشکل دارد، یک جایی مشکل دارد دیگر، ما می‌بینیم بیشتر پرونده‌هایی که برای ستاد تسهیل می‌آید گیرشان کجاست، بانک است، سرمایه در گردش است، این یک گپ داریم وقتی ۹۸ درصد می‌گوییم حل شده، ساختار بانکی که باعث شده و مشکل بانکی باعث شده که تولیدکننده در سرمایه در گردش یا نوسازی خودش یا سرمایه گذاری در سرمایه ثابت خودش به مشکل بخورد من تا حالا حل کرده، تعداد بانک‌ها مشخص، روند مشخص، سرمایه در گردش این بخش استادش آقای زهی هستند، تسهیلات تبصره‌ای ما مشخص است.

تسهیلات تکلیفی ما مشخص است، تسهیلات حفظ اشتغال ما در دوره اضطرارمان مشخص است، این یعنی پرتکرار است، اینکه پرتکرار است، می‌توانیم تامین بدهیم برای حل کردن جامعه، نیاز نباشد یکی پرونده بیاورد ستاد تسهیل.

سوال: خلاصه فرمایش ایشان این است که به جای این که مصداقی هر پرونده جدا جدا فقط مشکل آن را حل کنیم، ساختارمند نگاه شود، مشکل در پرونده‌های مشابه رسیدگی شود؟

زهی: در خصوص مشکلاتی که فرمودید چقدر مشکل حل شده و چقدر است، ما در شرایط اضطرار هستیم، می‌شود گفت که عموم فعالان اقتصادی ما مشکل دارند، الان شرایطی است که عموم مشکل دارند، اما با مشکل، تاب‌آوری کردند.

یعنی این بحث اول ما است، در خصوص موضوعی که فرمودند قوانین ما خشک و شکننده است، انعطاف پذیر نیست، بعضی تفسیرپذیر است، شفاف نیست، در بحث امنیت سرمایه‌گذاری، ثبات قانون و رویه‌های اجرایی یکی از مولفه‌های امنیت سرمایه گذاری است، در این مشکل داریم، تعدد و تکثر و گاه تناقض قوانین داریم، دراین جا تمام تنوع و مشکلاتی که گفتم، چون ستاد تسهیل بودم، مشکلات ما زیاد است، آن که آقای عدالتی می‌فرمایند ما در بالغ اقتصاد دارایی دبیرخانه آن است، شناسایی و احصا قوانین مخل کسب و کار است، آن‌ها را شناسایی می‌کنیم و در ۵ سال اخیر ۲۰ تا قانون مخل شناسایی کردیم، آن‌ها که وحدت رویه دارند، ۵ تا منجر به نتیجه شده و ۱۷ تا در هیئت مقررات‌زدایی در مرکز در حال رسیدگی است، در موضوع حفظ اشتغال که در استان کار شده، در حفظ اشتغال مسئولان وزارت اقتصاد آوردیم استان، ۱۰ تا بانک عامل در اقتصاد و دارایی نشستند، بیمه تامین اجتماعی در میز اقتصاد نشستند، در یک ربع، فرد می‌آمد ثبت نام خود را انجام می‌داد، ما دو و دو همت ثبت نام داشتیم، یک و نیم همت پرداختی داشتیم، رتبه ۲ کشور بودیم.

سوال: آقای فتح زاده بفرمایید؟

فتح زاده: من تشکر کنیم از دستگاه‌هایی که مربوط به شورای نظارتی در بخش کسب و کار و تسهیل‌گری خوب همکاری کردند، مورد بعدی مشارکت بخش خصوصی در تحقق منابع درآمدی استان است که این جا هم واقعا در استان بر خلاف همه مسائل، هم صنعتگران و هم تولیدکنندگان و هم مالیات پرداخت‌کنندگان که شرایط بسیار خوبی است و ما در رتبه چهارم قرار داریم و مشارکت می‌کنیم.

سوال: یک جمله آقای عدالتی بفرمایید؟

عدالتی: ساختار اقتصاد استان آذربایجان شرقی، بخش خصوصی محور است و به‌طور طبیعی، قدرت اتاق بازرگانی می‌تواند در توسعه یافتگی استان راهبری کلیدی داشته باشد، امیدوارم بخش خصوصی و بخش دولتی، هم‌نگاه با هم کار را جلو ببرند.

ساختار بروکراتیک (کاغذبازی) مانع نباشد. چیزی که برای بخش خصوصی بسیار اولویت دارد، این است که دست ما را بگیرید، پای ما را ول کنید.

این مشکل با قوانین و با آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های خلق الساعه که مشخص نیست از کجا تصمیم گرفته می‌شود، روی می‌دهد.

سوال: در استان دارید؟

عدالتی: کم نبوده است، مثل دلار ۴۲۰۰ که آمد و همه چیز را به هم زد.

سوال: چیزی که مختص استان شما باشد؟

عدالتی: مثل سهمیه بندی مواد اولیه، برای کارخانه‌های تولیدی، از نحوه تامین آن‌ها از بورس این‌ها مشکلاتی هستند، که پرتکرار است، در همه استان‌ها و مجموعه‌هایی که تامین مواد اولیه آن در بورس است و با قیمت بالاتر از دلال خریداری می‌شود.

این یک مشکل و معضل کلیدی است و امیدوارم، چون آقای زهی همین الگو را دارند و از ایشان هم تشکر می‌کنم، آن این است که شاید قوانین، دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های بخش خصوصی و اتاق بازرگانی، نقش موثر در تدوین آن‌ها داشته باشند. کسی که دغدغه تولیدکننده دارد، نیروی انسانی در آن جا اشتغال می‌گیرد و چرخه اقتصاد را می‌چرخاند، این موثر باشد در نوشتن این دستورالعمل‌ها و بتواند کار را بهتر راهبری کند.

سوال: بازوی اجرایی؟

عدالتی: به‌طور دقیق، وقتی کسی در عمر خود به ۵ نفر بیمه پرداخت نکرده، سر ماه حقوق پرداخت نکرده است، نمی‌تواند قانون را بنویسد، این هیچ مشکلی را لمس نکرده که تولیدکننده در کجا گره دارد، این ذهنیت که اگر حساب‌های من را بیمه تامین اجتماعی ببندد با چه مشکل‌هایی روبرو می‌شوم، تصوری ندارد، شاید بهترین کسی که و بهترین مرجعی که این قوانین و دستورالعمل‌ها را تدوین کند، اتاق بازرگانی است، اتاق بازرگانی که با همه تولیدکنندگان مراوده دارد و آن‌ها مشکلات خود را با همدیگر به اشتراک می‌گذارند و می‌فهمند که گره کجا است.

سوال: شما در تصمیم‌هایی که می‌گیرید، نظر بخش خصوصی یا اتاق بازرگانی در استان را چقدر لحاظ می‌کنید؟

فتح زاده: یک بخش، پیوند دولت و بخش خصوصی است، در این بخش، واقعیت این است که بنا به محتوا و ماهیت کار استان‌های مختلف یا اینکه شرایط را می‌بینیم، در استان آذربایجان شرقی این نشست‌هایی که مربوط به اتاق بازرگانی و بخش خصوصی و بخش دولتی به طور مرتب برگزار می‌شود و مسئولان کشور بنا به حوزه ماهیت و موضوع‌های اقتصادی می‌آیند و می‌روند.

در استان آذربایجان شرقی شما فرض کنید ما این سوال را بپرسید که نمره چند می‌دهید به این پیوند دولت و بخش خصوصی، در استان آذربایجان شرقی این که من در آن چند ثانیه‌ای که توضیح دادم، یکی از موانعی که ممکن است باشد دستگاه‌های نظارتی است در ارتباط در بخش‌های مرتبط با توسعه و در استان آذربایجان شرقی انصافا باید نمره ۲۰ داد به شورای نظارتی و دستگاه‌هایی که در این امر دخیل هستند و تا این لحظه نشست‌ها به طور مرتب برگزار می‌شود نقش حمایتی خوبی دارند و اتاق بازرگانی پای کار است و در این قسمت که اگر پیوند دولت و مردم و در نهایت بخش خصوصی باشد، یک سری چالش‌هایی است که من در حوزه معدن عرض می‌کنم، اسیدسولفوریک تا شش ماه، پنج ماه، سه ماه، دو ماه قبل ۴ هزار تومان بود بعد آوردند بورس، وقتی بورس آوردند الان شده ۴۰ هزار تومان، یک سری قوانین و مقررات است که دست نه من است و نه دست آقای استاندار است و نه دستگاه دخیل پایین دستی استان است و این تصمیم کشور است که مثلا سیمان یا اسید در بورس بخرید، این‌ها به این علت است که دولت دنبال این است که شفاف سازی انجام شود و بحث مسائل مرتبط با فساد و غیره، اما ما در کلیت قضیه به این نگاه کنیم که استان آذربایجان شرقی چقدر نقش تسهیل‌گری ایفا می‌کند برای رونق دهی به کسب و کار، گمرک‌هایی در استان داریم، در این بحث‌هایی که در جنگ روی داد، چقدر این دستگاه‌های اجرایی کمک کردند به بخش خصوصی در ورود کالا و در تامین مواد اولیه و دیگر قسمت‌ها یا چقدر بخش خصوصی مشارکت دارد.

سوال: بحث این است که عدد‌ها و سرمایه گذاری‌ها درشت است یا دولت کمک می‌کند و اندازه ظرفیت استان نیست، ظرفیت خیلی بالا است؟

فتح زاده: چه درخواستی دارید در این موضوع، درخواست ۳۱ استان برای سرمایه گذاری؟

عدالتی: شما گفتید ۲۵ درصد صادرات مجموعه فلزی؟

فتح زاده: من فلزات را نگفتم، میلگرد را گفتم.

عدالتی: میلگرد و ورق که کمتر میلگرد و شمش از استان ما انجام می‌شود، این یعنی یک ظرفیت. صنایع پایین دستی مس یعنی یک ظرفیت، ما تبلیغ ظرفیت می‌کنیم، نه تبدیل ظرفیت به نقطه قوت و فعلیت دادن؛ این تفاوت می‌کند، ساختاری که می‌تواند این فعلیت را ایجاد کند، به‌طور طبیعی سرمایه‌گذار است، سرمایه‌گذار چه موقع می‌آید، جاذبه سرمایه‌گذاری را ببیند.

فتح زاده: تعامل دولت و بخش خصوصی.

سوال: این هم مرتبط است؟

فتح زاده: من در ابتدا گفتم مؤلفه مهم سرمایه‌گذاری، تبدیل ظرفیت‌های بالقوه به بالفعل است.

سوال: بفرمایید آقای زهی؟

زهی: درآمد سرانه پایین است که اگر بخواهیم آن را افزایش دهیم، باید رونق تولید داشته باشیم و این تنها با حمایت بخش خصوصی محقق می‌شود.

استان آذربایجان شرقی، جزو استان‌هایی است که تعامل بخش خصوصی و بخش دولتی فوق العاده تنگاتنگ است. اتاق بازرگانی آذربایجان شرقی به عنوان اولین اتاق ایران در سال ۱۳۲۷ با عنوان اتاق تجارت تاسیس شده و یک بخش خصوصی قدرتمندی است.

ما شاید جزو معدود استان‌هایی هستیم در کشور که ۹۵ درصد اقتصاد استان، دست بخش خصوصی است. خیلی است، پس نیاز و اجبار است که ما حمایت داشته باشیم.

سوال: این به دست ظرفیت بالا باشد؟

فتح زاده: این بیانگر اعتماد و سرمایه اجتماعی در استان است.

زهی: مقام عالی استان که تصمیم دارند و دولتی‌ها و خصوصی‌ها و دستگاه‌های قضایی، امنیتی و دستگاه‌های نظارتی، همه در نشست‌های شورای گفت‌و‌گو هستند و متحد و خیلی اتحاد بالایی دارند، تفاهم‌نامه امضا کردند.

سوال: نمره آنان را داد آقای فتح زاده؟

فتح زاده: نمره ۲۰ دادم.

عدالتی: ما امسال ۱۷ مشکل اساسی که وحدت رویه داشته، از رفت ارزی و ثبت سفارش داشته‌ایم.

سوال: در این بحث چرخه تولید صنایع معدنی، درباره معدن سنبل، آخرین کارهایی که انجام شده است، چیست؟

زهی: تازه‌ترین کارها، چون زیاد نمی‌خواهیم رسانه‌ای بکنیم این موضوع را فقط شهرک تخصصی مس، صنعت، کارهای آن انجام شده است و خوب جلو می‌رود، حساب‌های بانکی آن و مالیات آن انتقال پیدا می‌کند.

عدالتی: یک گلایه از ساختار بانک مرکزی و وزارت اقتصاد، این است که ۶۱ درصد منابع کشور در استان تهران قرار دارد و ۲/۶۸ درصد این منابع به استان آذربایجان شرقی تعلق دارد، این تراکم بالای منابع در یک استان، در مرکزیت، در پایتخت، باعث نبود قدرت‌گیری و قوت‌گیری ساختار‌های بانکی در استان‌ها شده است.